Kotły na paliwo stałe - przegląd

Kotły na paliwo stałe przeżywają obecnie swój renesans, a jest to spowodowane głównie wzrostem cen oleju opałowego i gazu. Przez wiele lat odchodzono od kotłów na paliwo stałe na rzecz kotłów gazowych i olejowych, które są bezobsługowe i nie wymagają składowania opału. Jednak nowoczesne kotły na paliwo stałe nie są już tak uciążliwe w użytkowaniu jak to miało miejsce dawniej. Obecnie na rynku znajduje się szeroka oferta różnych rodzajów kotłów na paliwo stałe, które są profesjonalnie wyprodukowane. Nowoczesne kotły są przyjazne dla użytkowników, wydajne, łatwe i bezpieczne w obsłudze. Technologie zastosowane w nowoczesnych kotłach na paliwo stałe pozwalają uzyskać duże oszczędności paliwa.
 

W przypadku podjęcia decyzji o ogrzewaniu domu za pomocą kotła na paliwa stałe, najpierw należy dokonać wyboru paliwa. Decyzja ta jest ważna, bowiem producenci kotłów dostosowują je do jednego, konkretnego rodzaju paliwa. W sytuacji zastąpienia go innym, może nastąpić obniżenie sprawności kotła o kilka, a czasem nawet kilkanaście procent. Ponadto przyczynia się to również do wzrostu emisji zanieczyszczeń do środowiska. Kotły na paliwo stałe moga być opalane następującymi paliwami: węglem kamiennym (pod każdą postacią, oprócz pyłu węglowego, który jest spalany w kotłach energetycznych), drewnem, peletem, brykietem oraz takimi paliwami jak wierzba energetyczna i zboża energetyczne.

Kolejną istotną kwestią jest wybór kotła. Nie jest to wbrew pozorom łatwa decyzja, gdyż na rynku znajduje się bardzo szeroka gama kotłów na paliwo stałe. Biorąc pod uwagę kryterium budowy kotła wyróżnia się kotły ze spalaniem górnym i dolnym.


Kotły na paliwo stałe z górnym spalaniem są najpopularniejszą i najprostszą odmianą tych kotłów. Są one nazywane kotłami komowrowymi. Kotły te są stosunkowo niedrogie. Ich komora spalania połączona jest z komorą zasypową, co powoduje, że w krótkim czasie uzyskują one maksymalną moc. Całe paliwo, które znajduje się w komorze spalania przechodzi w żar a spalanie zachodzi bardzo szybko. Kotły ze spalaniem górnym pracują  na jednym załadunku przez 8-10 godz. Sprawność tych kotłów dochodzi do 75%. Kotły ze spalaniem górnym mają jeden lub dwa ciągi spalania oraz stały ruszt paleniska. Kotły te nadają się do spalania każdego rodzaju paliwa, lecz największą wydajność osiagają przy spalaniu koksu lub węgla. Wadą kotłów ze spalaniem górnym jest ich kłopotliwa obsługa, gdyż wymagają one codziennego rozpalania. Ponadto co kilka dni trzeba usunąć popiół oraz przynajmniej raz w tygodniu należy wyczyścić wymiennik i kanały spalinowe z sadzy, złogów smoły. Koszt zakupu kotła na paliwa stałe ze spalaniem górnym wynosi ok. 2–5 tys. zł.
 

Kotły na paliwo stałe ze spalaniem dolnym, nazywane również kotłami zasypowymi, są nowocześniejsze niż kotły ze spalaniem górnym, ale są również droższe. Jednakże różnica w cenie zwraca się po jednym sezonie grzewczym, ponieważ zużywa on mniej paliwa. Kotły ze spalaniem dolnym mają 2 lub 3 ciągi spalania, przez co są one bardziej sprawne. Komory zasypowa i spalania są w tych kotłach rozdzielone, co umożliwia stopniowe spalanie paliwa. Gdy paliwo wypala sie na ruszcie to jest ono zsypywane z zasobnika. Kotły ze spalaniem dolnym emitują mniej zanieczyszczeń do atmosfery. Spalane mogą być w nich węgiel, drewno opałowe a także zrębki, wióry i różnego rodzaju odpady bioorganiczne. Największą sprawność jednak osiągają w wyniku spalania drewna i węgla, dzięki czemu też zużywają o kilkanaście procent mniej paliwa. Zaletą tych kotłów jest to, że przerwy między kolejnymi załadunkami paliwa mogą wynosić nawet 18 godzin. Koszt zakupu kotła ze spalaniem dolnym wynosi 4-10 tys.

Kotły z wentylatorem są droższe od wyżej wymienionych kotłów. Wariant kotłów z wentylatorem nadmuchowym przeznaczony jest do spalania miału węglowego. Kotły te osiągają sprawność na poziomie 82-85%. Czas pracy na jednym załadunku miału dochodzi nawet do 30 godzin. Kotły na paliwo stałe, w których wentylator wyciągowy znajduje się w przewodzie łączącym kocioł z kominkiem, służą do spalania w nich węgla, miału węglowego i drewna. Ten drugi rodzaj kotłów dzięki temu, iż wszelkie substancje lotne wyciągane są do komina, wyróżniają się bezpyłowym spalaniem mieszanki oraz dużym stopniem bezpieczeństwa użytkowania.
 

Mniejszym zainteresowaniem cieszą się kotły zgazowujące oraz z palnikiem retortowym, a jest to spowodowane głównie ich wysoką ceną. Kotły zgazowujące, nazywane często kotłami na holzgas, są przeznaczone do spalania drewna. Proces spalania w tych kotłach zautomatyzowany i dwustopniowy. Kotły zgazowujące drewno produkują gaz drzewny, który następnie jest w nich spalany. Osiągają one wysoką sprawność - do 90%. Jednorazowy załadunek drewna wystarcza na 8-12 godzin pracy ze średnią wydajnością, a w kotłach o rozbudowanej komorze spalania - nawet na całą dobę. Ponadto kotły zgazowujące charakteryzują się mniejszą emisją zanieczyszczeń i większą trwałością samego kotła, który ze względu na sposób działania musi być wyprodukowany z materiałów wysokiej jakości. Wadą kotłów zgazowujących drewno jest to, że można w nich palić jedynie drewnem o wilgotności nie większej niż 20%. W przeciwnym razie ich sprawność znacznie spada, a zwiększa się zużycie paliwa. Kotły zgazowujące kosztują 4,5–9,5 tys. zł.

 

Najbardziej zautomatyzowanym rodzajem kotła na paliwo stałe są kotły retortowe, które wyposażone są w podajnik paliwa. Służą one do spalania paliwa o określonej granulacji, takich jak: ekogroszek, miał węglowy, pellety, wióry. Paliwo w tych kotłach magazynowane jest w zasobniku, z którego podawane jest do kotła podajnikiem ślimakowym lub tłokowym. Następnie trafia do palnika gdzie zostaje spalone. Kotły retortowe posiadają elektroniczny regulator, który decyduje o ilości paliwa dostarczanego do kotła. Dzięki temu regulator ten kontroluje warunki spalania i reguluje moc grzewczą urządzenia. Główną zaletą kotłów retortowych jest to, iż są one praktycznie bezobsługowe. Załadunek paliwa może odbywać się raz na kilka dni, a popiół usuwa się tylko raz w roku. Kocioł ma też funkcję samoczyszczenia wymiennika. Kocioł retortowy może współpracować z automatyką pogodową. Ponadto może on płynnie zmieniać moc, dostosowując ją do chwilowego zapotrzebowania na ciepło. Kotły do spalania groszku węglowego kosztują 7–10 tys. zł, do peletów – 7–15 tys. zł.
 

Producenci kotłów na paliwo stałe:

• Elektromet
• Galmet
• HEF Wytwórnia Kotłów Grzewczych
• Robert Bosch Junkers
• Viessmann
• Wolf Technika Grzewcza
• Zakład Metalowo-Kotlarski SAS
• P.P.H.U. DRAGON