Rekuperatory czyli wentylacja z odzyskiem ciepła

Wymienniki rekuperacyjne są sercem centrali wentylacyjnej, która spełnia funkcje wentylacji, odzysku ciepła, ogrzewania i chłodzenia oraz filtracji powietrza. Urządzenia te są odpowiednimi do zastosowania w domach jednorodzinnych, biurach, gastronomiach, muzeach, archiwach, salach gimnastycznych, budynkach użyteczności publicznych ale również w obiektach przemysłowych, gdzie powstaje dużo odpadowego ciepła technologicznego jak również w rolnictwie a w szczególności w budynkach inwentarskich z przeznaczeniem na wychów i hodowlę. Centrale mają zastosowanie przy wentylacji nowych jak i remontowanych budynków, wszędzie tam, gdzie zależy nam na doprowadzeniu świeżego powietrza i ograniczeniu strat związanych z wentylacją. Centrale można zainstalować dla pojedynczego pomieszczenia oraz jako urządzenie centralne dla danego obiektu (grupy małych pomieszczeń). Warunkiem rekuperacji jest przepływ mas powietrza przez jedno i to samo urządzenie. 

W procesie rekuperacji wymiana ciepła następuje poprzez powierzchnie oddzielające zimne i ciepłe strumienie powietrza. Powietrze przepływa wzdłuż wspólnych przegród. Przy przekroczeniu punktu rosy, z wilgotnego powietrza wydziela się wilgoć i dodatkowo przenoszone jest ciepło utajone. W rekuperatorach nie występuje zjawisko mieszania się mas powietrza wyciąganego i nawiewanego. Z uwagi, iż w okresach zimowych istnieje możliwość obmarzania powierzchni wymiany ciepła, w agregatach rekuperacyjnych z wymiennikami metalowymi stosuje się wstępne podgrzanie mas zimnego powietrza - ten zabieg jest zbędny w przypadku wymienników wykonanych z polipropylenu (tworzywa sztucznego).


Najczęściej stosowanymi agregatami rekuperacyjnymi są rekuperatory z wymiennikiem ciepła krzyżowym:
 

lub naprzemiennym (przeciwprądowym):
 

W rekuperatorach wymienniki ciepła tak krzyżowe jak i przeciwprądowe wykonywane są z metalu (np. aluminium, stali ocynkowanej lub kwasoodpornej) bądź z tworzywa sztucznego (PP, ABS, UPVC, PET). Wymiennik to tysiące kanalików ułożonych naprzemiennie prostopadle do siebie. Umożliwia on odzysk ciepła ze strumienia powietrza wywiewanego ze sprawnością wynoszącą ok. 70%. Sprawność zależna jest od stosunku powietrza dostarczanego do zużytego oraz wilgotności względnej. Wymiana ciepła odbywająca się pomiędzy dwoma strumieniami powietrza powoduje, że temperatura powietrza świeżego podnosi się (nawet z -18° do +8°C!). Proces ten odbywa się w ten sposób, aby strumienie powietrza nawiewanego i usuwanego nie mieszały się ze sobą.

Jednostka posiada filtry zarówno od strony pobierania jak i oddawania powietrza w celu ochrony wymiennika przed zatkaniem i spadkiem sprawności temperaturowej. Chcąc obniżyć opory przepływającego przez rekuperator strumienia powietrza oraz nie chcąc narażać wymiennika na zabrudzenia, okresowo (np. latem), zamyka się przepustnicę i przez kanał obejściowy (by-pass), powietrze omijając wymiennik trafia bezpośrednio do kanału.